doa


سیری در سیره و زندگی امام هادی عليه السلام

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)


امام هادي علیه السلام نخستين فرزند پيشواي نهم شيعيان صبح روز پانزدهم ذيحجه سال 212 هجري در اطراف مدينه ، شهر نوراني پيامبر عظيم الشأن اسلام و در محلي به نام " صريا " ديده به جهان گشود.(1)
نام شريف دهمين امام شيعيان حضرت امام هادي عليه السلام، علي است و مشهورترين القاب ايشان "  نقي " و " هادي " مي باشد و کنيه اش ابوالحسن است.
 پدر بزرگوار امام هادي،حضرت امام محمد تقي جواد الائمه عليه السلام و مادر بزرگوارش سمانه بانویی با فضيلت و با تقوا بود. (2) با شهادت امام جواد عليه السلام در سال 220 هـ.ق، حضرت هادي در سن شش يا هشت سالگي به امامت رسيدند.
حضرت هادي 42 سال عمرکرد، اما دوران امامت 34 ساله ايشان نسبت به برخي ديگر از ائمه (عليهم السلام) طولاني‌تر است . امام جواد عليه السلام در زمان حيات خود بارها به امامت فرزندش تصريح فرموده بود.


فضايل امام هادی عليه السلام
 امام هادي عليه السلام با توجه به شرايط مختلف مکاني و زماني، با استفاده از نفوذ معنوي و تأثير فوق‌العاده خويش صحنه هايي را براي اتمام حجت و تبيين حق و هدايت افراد به تماشا مي‌گذاشت.
 تدبير و نگرش توحيدي و نحوه برخورد صحيح امام در زمان حکومت عباسيان موجب گرديد تا دقيق‌ترين معارف توحيدي و اعتقادي را به مسلمانان بشناساند.
 پاسخ امام هادي عليه السلام به پرسش‌هاي گوناگون مردم ، احتجاجات آن حضرت در زمينه‌های مختلف و زیارت جامعه کبیره، معروفترین اثر ماندگار حضرت هادی علیه السلام می باشد که در آن، امامان معصوم (علیهم السلام) به عالی ترین مضامین و اوصاف، با بلاغتی بی نظیر ستوده شده اند. امام علیه السلام در این زیارت، یک دوره ی فشرده و منحصر به فرد از امام شناسی را در آن دوران خفقان و استبداد برای همیشه ی تاریخ به معرض نمایش گذاشته است.
نکته مهم این است که در تمام زیارت جامعه نمی‌توان کلمه یا فرازی را پیدا کرد که مخالف با مفهوم و روح کلی قرآن کریم باشد. این خود نشان‌دهنده آن است که این دو متن با ارزش هردو ریشه در یک منبع و دارای یک سرچشمه هستند. ‌قرآن و جامعه کبیره هر دو یک پیام واحد دارند. براساس آیات قرآن این همان ویژگی‌های پیامبران الهی است که نزد خدای متعال مقامی بلند مرتبه داشته‌اند و در عالم تکوین و تشریع به اذن الهی صاحب تاثیر بوده‌اند.
امامان معصوم نیز با داشتن همین خصوصیات است  که دارای چنین مقامی شده اند. بنابراین زیارت جامعه شرح و تفسیر همان آیات قرآن است که از زبان قرآن ناطق امام هادی عليه السلام بیان شده است.
از حضرت هادي عليه السلام همچون ساير امامان شيعه نمونه‌هاي فراواني از معجزات و کرامات ، مکارم اخلاق، استجابت دعاها ،کلمات و سخنان آموزنده و حيات‌بخش در موضوعات مختلف در تاريخ اسلام  به ثبت رسيده است .


شاگردان مکتب امام عليه السلام
      فضاي جامعه در عصر امام هادي عليه السلام پر از خفقان و وحشت بوده و قابل مقايسه با دوران امامت امام باقر عليه السلام وامام صادق عليه السلام نبود. اما حضرت درهمان شرايط نامساعد ، علاوه بر فعاليت هاي فرهنگي از طريق مناظره ، مکاتبه ، پاسخگويي به سؤالات و شبهات و توضيح بينش صحيح در مقابل مکاتب منحرف ، راويان و محدثان شيعه را تربيت کرد و علوم اسلامي را به آنان آموزش مي داد.
 شيخ طوسي ، دانشمند جهان اسلام ، تعداد شاگردان آن حضرت را در زمينه هاي گوناگون علوم اسلامي 185 نفر مي داند. (3)
 در ميان شاگردان امام ، چهره هاي درخشان علمي مانند فضل بن شاذان ، حسين بن سعيد اهوازي و عبدالعظيم حسني به چشم مي خورد که برخي از آنان داراي تأليفات ارزشمند و آثار و خدمات علمي هستند که در کتب رجال عنوان شده است.


شرايط اجتماعي ، سياسي دوره امام عليه السلام  
خلافت در دوره اموي و عباسي همواره زمامداران ، با شکوه و باهيبت داشت ، اما در اين دوره بر اثر نفوذ ترکان و بردگان در دستگاه خلافت ، عظمت آنان از بين رفت و خليفه عباسي عملاً تبديل به يک مقام تشريفاتي شده بود.خلفاي عباسي عمده وقت خود را به خوشگذراني و ميگساري مي گذراندند و دربار غرق در گناه و فساد بود. غارت بيت المال و مصرف آن در عياشي ها و هوسراني ها به همراه ظلم و ستم ، مردم را ناراضي و شاکي مي کرد.دراین زمان نهضت هاي علوي روبه فزونی گرفت، دولت عباسي همواره تلاش مي کرد که با ايجاد نفرت نسبت به علويان در جامعه ، آن ها را سرکوب کندو چون قدرت خود را متزلزل مي ديد از وقوع اين نهضت ها مي ترسيد. عبدالله بن محمد هاشمي ، فرماندار وقت مدينه ، طي نامه هاي متوکل ، خليفه عباسي را از اقدامات سياسي امام نگران کرد و پايگاه اجتماعي امام را براي متوکل تشريح کرد.(4)
متوکل عباسي براي اين که فعاليت هاي امام را زير نظر و تحت مراقبت شديد قرار دهد ، وي را از مدينه به سامرا منتقل کرد.
امام ، از نيت متوکل آگاه بود ولي چاره اي جز رفتن به سامرا نداشت ، در واقع نپذيرفتن دعوت متوکل باعث تحريک بيشتر وي مي‌شد و بهانه به دست او مي داد تا مشکلات بيشتري را براي حضرت فراهم آورد.
توکل عباسي ، کينه شديدي از امام به دل داشت و هميشه در صدد آزار و اذيت آن حضرت بود. با آن که با  امام در سامرا مانند يک زنداني برخورد مي کرد ولي پس از احضار امام عليه السلام از مدينه به سامرا ، دستور داد که مدتي حضرت را زنداني کنند.
متوکل در آخرين روزهاي عمرش به پيشکار خود ، سعيد بن حاجب دستور دادتا امام را به قتل برساند. (5)


راهبرد امام هادی عليه السلام برای اماده سازی شیعیان درعصر غیبت (سازمان وکالت)
آماده کردن شیعیان برای مواجهه با عصر غیبت امام عصرعلیه السلام در عصر حضرت امام هادی عليه السلام و زمینه سازی برای پذیرش دوران غیبت به اوج خود رسید. تدابیر و تمهیدات ائمه اطهار عليه السلام به ویژه امام دهم عليه السلام واماده سازی مردم در این زمینه از مدت ها قبل آغاز شده و برای این امر زمینه سازی شده بود؛ به عنوان نمونه ابوبصیر روایت می کند: من در حالی که پسربچه ای حدودا ۱۰ ساله همراهم بود، خدمت امام صادق عليه السلام رسیدم. ایشان فرمودند: به زودی امام و پیشوای شما در این سن و سال (اشاره به آن پسر نوجوان) باشد. ابوبصیر می گوید: کسی سوال کرد آیا ممکن است فردی در این سن کم به امامت برسد، که امام صادق عليه السلام پاسخ دادند: بلکه در سن کمتر. یعنی سن آن پیشوا حتی کمتر از ۱۰ سال هم می تواند باشد که بعدها امام عصر عليه السلام در حالی که حدود ۵ سال داشتند به امامت رسیدند. امام هادی عليه السلام و پدر بزرگوارشان امام جواد عليه السلام هم حدود ۱۰ سال داشتند که به امامت رسیدند. این برخوردها و گفتارهای امامان پیشین نشان می دهد که آن حضرات هم زمینه را برای غیبت امام دوازدهم عجل الله تعالی فرجه الشریف فراهم می کردند و هم این مسئله را تبیین می کردند که امام با سن کم هم می تواند به امامت برسد و این تعارضی با اصل امامت ندارد.
تشکیلات وکالت در عصر امام صادق عليه السلام پدید می آید؛ در زمان امام موسی کاظم عليه السلام گسترش می یابد و در عصر امام هادی عليه السلام در نقاط مختلف جهان اسلام به شکل کامل خود را نشان می دهد. نحوه فعالیت وکلای امام هادی عليه السلام در نقاط مختلف این گونه بود که مردم به ویژه شیعیان بدون این که امام را به طور مستقیم ببینند، از طریق این وکلا با آن حضرت ارتباط غیرمستقیم برقرار می کردند. وکلای امام هادی عليه السلام اختیار تام از سوی امام داشتند تا هم به لحاظ علمی و دینی، مشکلات شرعی و علمی مردم را پاسخگو باشند و هم وجوه و سهم امام را از مردم دریافت کنند و به آن حضرت برسانند. وجود این نمایندگان باعث شده بود مردم که به طور مستقیم امام را نمی دیدند، دچار دغدغه و نگرانی نباشند و از طریق واسطه های امام با آن حضرت ارتباط برقرار کنند. البته این نمایندگان مورد اعتماد امام دهم بودند. به طوری که به عنوان نمونه در تاریخ درباره حضرت عبدالعظیم حسنی عليه السلام که نماینده امام هادی عليه السلام در شهرری بود، آمده است که امام عليه السلام در جمع برخی از بزرگان ری که به زیارت حضرت آمده بودند تا سوالات شرعی و علمی خود را بپرسند، با صراحت فرمودند: با وجود عبدالعظیم حسنی عليه السلام لزومی ندارد شما مستقیم به من مراجعه کنید، ایشان که نیابت تام از سوی ما دارد شما را از ارتباط مستقیم با ما بی نیاز می کند.
این حصر موجب شده بود که مردم و حتی یاران نزدیک حضرت نتوانند با ایشان ارتباط مستقیم برقرار کنند و برخی از وکلا و نایبان در قالب دست فروشان و دوره گردان خود را به محل اقامت امام عليه السلام می رساندند و گهگاه در قالب معامله ظاهری، سوالات و مسائل خود را با آن حضرت در میان می گذاشتند و پاسخ های لازم را دریافت می کردند. البته این زمینه سازی ها در عصر امام حسن عسکری عليه السلام که امام پیش از امام موعود بودند، با جدیت بیشتری پی گیری شد و با این که امام دوازدهم عجل الله تعالی فرجه الشریف به دنیا آمده بودند، ولی پدر بزرگوارشان ایشان را از دید مردم مخفی نگه می داشتند و جز به افراد خاص به فرد دیگری نشان نمی دادند. وکلا یکی از مهم ترین راه های ارتباطی امام عليه السلام با مردم بودند این وکلا در مناطقی که بیشتر ساکنان آن را شیعیان تشکیل می دادند، مثل جزیره العرب، مصر، یمن، شمال آفریقا، مدائن، بخش هایی از ایران و … حضور داشتند و مردم برای حل مسائل مختلف به آن ها مراجعه می کردند. امام هادی عليه السلام می کوشیدند آمادگی پذیرش غیبت را برای مسلمانان به لحاظ ذهنی فراهم کنند، ارتباط آن حضرت با پیروانشان بیشتر غیرمستقیم و از طریق مکتوب انجام می شد و معمولا وکلای امام واسطه رساندن این نوشته ها و توقیعات به پیروان بودند. علاوه بر آن از امام هادی عليه السلام روایاتی نقل شده مبنی بر این که عصر غیبت نزدیک است. در واقع در آن روایات ایشان تاکید می کنند که غیبت نزدیک شده است و شیعیان باید وظایف خود را درباره آن بدانند.(6)


احادیثی ناب ازامام هادی علیه السلام
1. یَاْتى عَلماءُ شیعَتِنا الْقَوّامُونَ بِضُعَفاءِ مُحِبّینا وَ أهْلِ وِلایَتِنا یَوْمَ الْقِیامَةِ، وَالاْنْوارُ تَسْطَعُ مِنْ تیجانِهِمْ
علماء و دانشمندانى كه به فریاد دوستان و پیروان ما برسند و از آن ها رفع مشكل نمایند، روز قیامت در حالى محشور مى شوند كه تاج درخشانى بر سر دارند و نور از آن ها مى درخشد.
بحارالأنوار: ج 2، ص 6، ضمن ح 13
2.مَن کَانَ عَلی بَیِّنةٍ مِن رَبِّهِ هَانَت عَلیهِ مَصائِبُ الدُّنیا وَ لَو قرضَ و نشرَ   
هر که بر طریق خداپرستی محکم و استوار باشد، مصائب دنیا بر وی سبک آید، گر چه تکه تکه شود.
تحف العقول، ص 511
3.التَّواضُعُ أَن تُعطِی النّاسَ مَا تُحِبُّ أَن تُعطاه   
فروتنی در آن است که با مردم چنان کنی که دوست داری با تو چنان باشند.
المحجة البیضاء ، ج 5 ، ص 225
4. العُقُوقُ یُعَقِّب القِلَّة و یُؤدِّی إِلی الذِّلَّة   
نارضایتی پدر و مادر ، کم توانی را به دنبال دارد و آدمی را به ذلت می کشاند.
مسند الامام الهادی ، ص 303
5.مَن کانَت لَهُ اِلَی اللهِ حاجَةٌ فَلیَزُر قَبرَ جَدِّیَ الرِّضا بِطوُسٍ وَ هُوَ عَلی غُسلٍ وَلیُصَلِّ عِندَ رَأسِهِ رَکعَتَینِ وَلیَسئَلِ اللهَ حاجَتَهُ فی قُنوُتِهِ فَاِنَّهُ یَستَجیبُ لَهُ ما لَم یَسئَل مَأثَماً أو قَطیعَةَ رَحِمٍ
کسی که از خدا حاجتی را می خواهد؛ قبر جدم حضرت رضا(علیه السلام) را در طوس با غسل، زیارت کند و دو رکعت نماز بالای سرش بخواند و در قنوت نماز، حاجت خویش را طلب نماید در این صورت حوائج وی مستجاب می شود، مگر آن که طلب انجام گناه و یا قطع رحم را کند.
وسائل الشیعه، ج14، ص 569
6.مَن هانَت عَلَیهِ نَفسُهُ فَلا تَأمَن شَرَّه
کسی که ارزش و شخصیت خود را پست شمارد، از شرّ او آسوده مباش
میزان الحکمة، ج3، ص 44
7. مَن تَواضَعَ فِی الدُّنیا لِاخوانِهِ فَهُوَ عِندَ اللهِ مِنَ الصِّدّیقینَ وَ مِن شیعَةِ عَلِیِّ بنِ أَبِی طالبٍ حَقّاً
کسی که در معاشرت با برادران دینی خود، تواضع کند، به راستی چنین کسی نزد خدا از صدّیقین و از شیعیان علی بن ابی طالب(علیه السلام) خواهد بود.
احتجاج، ج1، ص 460
8.ألعُجبُ صارِفٌ عَن طَلَبِ العِلمِ، داعٍ اِلَی الغَمطِ وَ الجَهلِ
خودپسندی مانع تحصیل علم است و انسان را بسوی نادانی و خواری می کشاند.
میزان الحکمة، ج6، ص 46
9.عَلَیکُم بِالوَرَعِ فَاِنَّهُ الدّینُ الَّذی نَلازِمُهُ وَ نُدینُ اللهَ تَعالیَ بِهِ وَ نُریدُهُ مِمَّن یُوالینا لاتَتعَبُونا بِالشَّفاعَةِ
با ورع و باتقوا باشید که این ورع و تقوا همان دینی است که همواره ما ملازم آن هستیم و پایبند به آن می باشیم و از پیروان خود نیز می خواهیم که چنین باشند. از ما (با عدم رعایت تقوا) شفاعت نخواهید و ما را به زحمت نیندازید.
وسائل الشیعه، ج15، ص 248
10. اِنَّ مَوضِعَ قَبرِهِ (أی الرضا) لَبُقعَةٌ مِن بُقاعِ الجَنَّةِ لایَزُورُها مُؤمِنٌ اِلّا أعتَقَهُ اللهُ تَعالی مِنَ النّارِ وَ أدَلَّهُ دارَ القَرارِ
به راستی مزار جد م،(رضا) بقعه ای از بقاع بهشت است که هیچ مؤمنی آنجا را زیارت نمی کند مگر آن که خداوند او را از آتش جهنم نجات می دهد.
وسائل الشیعه، ج14، ص569



پی نوشتها
1- علامه طبرسي ، اعلام الوري ، ص 355
2- شيخ مفيد ، الارشاد ، ص 327 -2
3- رجال ، شيخ طوسي ، ص 422-409
4-علامه مجلسي ، بحار الانوار ، ج 50 ، ص200
5-علي بن عيسي الاربلي ، کشف الغمه ، ج 3 ، ص 184
6-برای مطالعه بیشتردرزمینه سازمان وکالت امامیه به کتاب تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم تالیف جاسم حسین مراجعه کنید.

ارسال شده در : 14 شهریور 96 توسط : نظرات: برای نظر دادن اولین باش! مجموعه: آثار ارسالی خواندن 8079 دفعه

نظر دادن

محتوای بیشتر در این بخش:

تقویم

« مه 2019 »
دوشنبه سه‌شنبه چهارشنبه پنچ‌شنبه جمعه شنبه یک‌شنبه
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

طرح و برنامه

معارف

مسابقات

آرشیو